Şirket Kültürü Üzerine

Şirketler üzerine

“Company” sözcüğünün Türkçe çevirisinde firma, işletme anlamlarını; arkadaşlık, dostluk, birlik, cemaat vs. takip eder. (Ref. Zargan) “Company” köken olarak, Türkçede yoldaş anlamına gelen ing. “Companion” yada Fransızca ekmek paylaşma anlamına gelen “Compaigne”den geliyor. Tüm bu etimolojik veriler, tarih içerisinde, çalışılan yer olarak firmaya yüklenen anlamları göstermesi açısından çok manidar. İngilizler Amerikalılar ya da Fransızlar günümüzde “Company” deyince ne hissediyorlar bilmiyorum fakat bizim kültürümüzde ki algıları ile ilgili bir kaç kelam etmek isterim.

Genel anlayış, iş dünyasında başka faaliyetlerde olandan daha düşük bir ahlak düzeyini gerektiriyormuş gibi görünür. İş hayatında, savaş hukukunun geçerli olduğu, yükselebilmek için, rol yapmak, iş arkadaşlığını normal arkadaşlıkla karıştırmamak, politik olmak(samimiyetinzıttıolandan) gibi prensip(sizlik) ler baş tacı edilir.

Tüm bu ilkeler, insan olarak en derinlerdeki temel inancımızla çelişiyor. Hayatın yüksek erdemlerini yaşama ihtiyacımız, ya da hep öğrenme ihtiyacımız yukarıdaki prensipler içerisinde yer almıyor. Bernard Shaw mutluluğu en dolaysız olarak insanın amacıyla tutarlı yaşamasının bir sonucu olarak tanımlar. Kişisel doyumu işin dışında aramak ve hayatımızın çalışarak geçirdiğimiz önemli bir bölümünü görmezden gelmek mutlu ve bütünlüklü bir insan olma fırsatımızı sınırlamak olur.

Hepimiz organizasyonları yaşayan bir sistemden ziyade bir makine gibi düşünmeye meyilliyiz.

Oysa organizasyonlar organik bir sistemdir. Değişir, gelişir. Çalışan profili ile birlikte tekrar ve tekrar şekillenir. Tümevarım yada tümden gelim yönetim biçimleri tanımlamanın, dayatmanın çokta işe yaramayacağı aşikar.

Makine işletir gibi şirketi işleten, çalışanları makinenin parçaları gibi görüp mekanik ilişkilerle onları idare etmeye çalışan yöneticilerden söz ederiz.

Lider ve yönetici eş anlamlı olarak kullanılır çoğunlukla. Liderlik pozisyonla gelen otoritedir. Böylece değişimi, gelişimi gerçekleştirme gücünün sadece hiyerarşinin en tepesindekilerde olduğu, aşağıdakilerin bunu yapamayacağına ilişkin bir mesaj da vermiş oluruz bir taraftan.

Lao Tzu 250 yıl önce;

Kötü lider insanların hor gördüğü kişidir.

İyi lider insanların yücelttiği kişidir.

Büyük lider insanların biz kendimiz yarattık dediği kişidir, demiş.

Gerçek liderler, saygı duyulan değer ve istekleri kendi bünyelerinde toplayan birer örnek olmalıdırlar. Onlar ekibinin derinlerdeki güçlerini gün yüzüne çıkarmalarına yardımcı olan, kendilerini gösterme, parlama fırsatı veren, bir rehberdir.

Belki de organizasyonları yaşayan şirketler olarak yeniden keşfettiğimizde insanlar olarak önemli bir amaç uğruna omuz omuza çalışmanın bizim için gerçekten ne anlama geldiğini de keşfetmiş olacağız.