Ana içeriğe geç

ÖĞRENEMEYEN ORGANİZASYONLARDAN ÖĞRENEN ORGANİZASYONLARA 3. Bölüm

Yazar
Anonim·Strateji & Sistemler
ÖĞRENEMEYEN ORGANİZASYONLARDAN ÖĞRENEN ORGANİZASYONLARA 3. Bölüm

Bu yazı dizisi üzerine

Peter Senge'nin Beşinci Disiplin kitabından hareketle hazırladığım bu yazı dizisinde, organizasyonların neden öğrenmekte zorlandığından başlayarak şirket kültürüne ve öğrenen organizasyonların temel disiplinlerine uzandık.

Son bölümde sistem düşüncesini organizasyon sınırlarının ötesine taşıyoruz. Organizasyonların birbirlerinden nasıl öğrenebileceğine ve ekonomik faaliyetleri daha geniş toplumsal ve ekolojik sistemlerle birlikte düşünmenin neden önemli olduğuna bakıyoruz.

Önceki yazılar

Bu yazı dizisinin temelini oluşturan önceki yazılara aşağıdan ulaşabilirsiniz:

Sistemden Bütüne: Organizasyonlar Arası Öğrenme ve Sürdürülebilirlik

Sistemden Bütüne Bakmak

Sistem düşüncesi, öğrenen organizasyon anlayışını organizasyonun kendi sınırlarının ötesine taşımamıza yardımcı olur. Çünkü organizasyonlar yalnızca kendi içlerindeki ilişkilerden oluşmaz; tedarikçiler, müşteriler, diğer işletmeler ve içinde bulundukları toplumsal koşullarla da etkileşim içindedir.

Bu ilişkiler, organizasyonların birbirlerinden öğrenmeleri için de fırsatlar yaratır.

Birlikte Öğrenmek, Birlikte Gelişmek

Öğrenen organizasyonlar kendi deneyimlerinden öğrendikleri gibi başka organizasyonların deneyimlerinden de yararlanabilirler. Bir işletmenin geliştirdiği çözüm, başka bir işletme için başlangıç noktası olabilir. O işletmenin deneyimi de ilk çözümün geliştirilmesine katkıda bulunabilir.

Böylece bilgi, yalnızca onu üreten organizasyonun içinde kalmaz. Paylaşıldıkça yeni deneyimlerle birleşir ve farklı çözümlerin ortaya çıkmasına zemin hazırlar.

Bira Oyunu, bu ilişkileri anlamak için yararlı bir örnektir. Bira oyunu, tedarik zincirini yönetiminde bütüncül yaklaşımın avantajlarını açıklığa kavuşturmak için 1960'larda Massachusetts Institute of Technology'de (MIT) geliştirilen bir rol play simülasyonudur. Fabrika (üretici), Distribütör, Toptancı ve Perakendeci dedn oluşan 4 ana aşamayı temsil eden oyuncularla oynanır: Tedarik zincirinin farklı aşamalarındaki katılımcıların kararlarını deneyimlediğimiz bu simülasyonda, herkes kendi konumunda doğru kararlar almaya çalışır. Ancak kararlar birbirinden bağımsız değildir. Bilgi akışı, siparişler ve katılımcıların birbirlerinin davranışlarına verdiği tepkiler, sistemin genel sonucunu etkiler.

Bira Oyunu'nda ve başka birçok sistemde başarılı olmak için diğerlerinin de başarılı olmasına ihtiyaç duyarız.

Bu düşünce, organizasyonların birbirleriyle kurdukları ilişkilere de farklı bir açıdan bakmamızı sağlar. Her işletmenin benzer problemleri kendi başına çözmeye çalışması yerine, edinilen deneyimlerin paylaşılması ve geliştirilen çözümlerin üzerine yenilerinin eklenmesi, daha geniş bir öğrenme alanı yaratabilir.

Yalın Network'ün Ortak aklı birlikte büyütelim yaklaşımının arkasında da bu düşünce var. Farklı deneyimleri bir araya getirmek, herkesin aynı şeyi düşünmesini sağlamak değil; farklı bakış açılarından yararlanarak daha iyi çözümler geliştirebilmek demek.

Öğrenme böylece bireyden ekibe, ekipten organizasyona ve organizasyonlar arasındaki ilişkilere doğru genişleyebilir.

Ekonomik Sürdürülebilirlikten Ekolojik Sürdürülebilirliğe

Öğrenen bir organizasyon, yalnızca kendi süreçlerini iyileştirmekle kalmaz; aldığı kararların, diğer süreçler ve organizasyonun bütünü üzerindeki etkilerini de anlamaya çalışır. Sistem düşüncesi, öğrenmenin bu boyutunu mümkün kılar. Çünkü bir organizasyonun performansını ve uzun vadeli başarısını, onu oluşturan parçaları birbirinden bağımsız değerlendirerek anlamak mümkün değildir.

Aynı bakış açısını organizasyonun sınırlarının ötesine taşıdığımızda, ekonomik faaliyetlerin de içinde bulundukları daha geniş sistemlerle ilişkisini görmeye başlarız. Üretim ve tüketim süreçleri yalnızca ekonomik ilişkilerden ibaret değildir; doğal kaynaklara, enerjiye ve ekolojik döngülere de dayanır.

Doğadaki döngüler bu ilişkiyi anlamak için farklı bir bakış açısı sunar. Bir canlının atığı, başka bir canlının veya ekolojik sürecin girdisi olur. Maddeler doğada farklı süreçler arasında dolaşıma katılır. Bir süreçte ortaya çıkan sonuç, başka bir sürecin devamlılığına katkıda bulunur.

İnsan faaliyetleri de içinde bulunduğumuz doğal sistemlerden bağımsız değildir. Üretim ve tüketim süreçleri kaynaklara, enerjiye ve ekolojik koşullara dayanır. Bu nedenle ekonomik faaliyetlerin uzun vadeli sürdürülebilirliğini düşünürken, onları mümkün kılan doğal ve toplumsal sistemlerle kurduğumuz ilişkiyi de göz önünde bulundurmamız gerekir.

Daha önce yayımladığım Muda’dan İmparatorluk Kurmak: Bir “Anti-Yalın” Manifestosu başlıklı yazıda gerçek ve sahte değer üretme meselesini ele almıştım. Burada bu düşünceyi daha geniş bir çerçeveye taşıyabiliriz: Ekonomik faaliyetlerin sürdürülebilirliği, yalnızca bugünkü ihtiyaçları karşılayabilmelerine değil, gelecekte de varlıklarını sürdürebilmelerini sağlayan koşullarla kurdukları ilişkiye bağlıdır.

Belki de öğrenmenin kapsamını genişletmek tam olarak burada anlam kazanıyor. Önce kendimizi ve davranışlarımızı sorguluyoruz. Sonra parçası olduğumuz organizasyonu, onun ilişkilerini ve işleyişini anlamaya çalışıyoruz. Ardından bu organizasyonun, diğer organizasyonların ve ekonomik faaliyetlerin daha geniş sistemlerle kurduğu ilişkiye bakıyoruz.

Öğrenemeyen organizasyonlardan şirket kültürüne, oradan öğrenen organizasyonlara ve sistem düşüncesine uzanan bu yolculuk, organizasyonları yalnızca kendi sınırları içinde anlamanın yeterli olmadığını gösteriyor. Organizasyonlar birbirlerinden öğreniyor; ekonomik faaliyetler toplumsal ve ekolojik sistemlere dayanıyor. Bütün bu ilişkileri görebilmek, öğrenme ve gelişme kavramlarına daha geniş bir çerçeveden bakmamızı sağlıyor.

Yazı dizisinin diğer bölümleri

  • 1. Öğrenemeyen Organizasyonlar: Aynı Problemler Neden Tekrarlar? — İlk bölüm
  • 2. Şirket Kültüründen Öğrenen Organizasyonlara: Beş Disiplin — İkinci bölüm

3. Sistemden Bütüne: Organizasyonlar Arası Öğren

Topluluk Yorumları

Henüz Yorum Yok

Bu içerik hakkında ilk yorumu siz yapın. Görüşlerinizi toplulukla paylaşın.